top of page

Beeldvorming van prostaatkanker

In de afgelopen jaren is het onderzoek naar prostaatkanker in een stroomversnelling gekomen. Dat is vooral dankzij de ontdekking van prostaat specifiek membraan antigeen (PSMA), een eiwit op het celoppervlak van prostaatkankercellen. PSMA opent nieuwe deuren op het gebied van diagnose om prostaatkankercellen in het hele lichaam in beeld te brengen, maar het kan ook worden ingezet als doelwit voor therapie om heel gericht tumorcellen kapot te stralen met een radioactieve stof (radioligand therapie).

 

Wanneer er na behandeling van prostaatkanker een stijging is van het prostaat specifiek antigeen (PSA) in het bloed, dan is dit een indicatie dat de tumor mogelijk is teruggekomen (recidief). Het opsporen hiervan blijft moeilijk, maar sinds de introductie van PSMA PET/CT beeldvorming, is het mogelijk om tumorlocaties beter en eerder zichtbaar te maken dan met standaard beeldvorming (zoals CT- en/of botscans). Ondanks deze ontwikkelingen wordt er bij patiënten die verdacht zijn voor een recidief met erg lage PSA waarden (<0.5 ng/ml) alsnog weinig opgespoord (minder dan 50%).

 

PSMA PET/CT beeldvorming wordt uitgevoerd met behulp van radioactieve stoffen die gekoppeld zijn aan een klein molecuul dat gericht aan PSMA kan binden (tracer). Deze radioactieve stoffen zijn momenteel vaak gallium-68 of fluor-18. Deze twee stoffen hebben een korte halfwaardetijd (ongeveer 1 en 2 uur, respectievelijk) en daardoor moeten de beelden ook snel gemaakt worden na toediening van de radioactieve tracer. Door een radioactieve stof met een langere halfwaardetijd te gebruiken, kunnen de PSMA PET/CT beelden ook een aantal dagen na toediening gemaakt worden. Dit kan veel voordelen hebben, omdat de tracer dan namelijk meer tijd heeft om opgenomen te worden. Hierdoor zal er meer tracer bij de tumoren terechtkomen, vooral bij kleine tumoren, tumoren met lagere PSMA expressie, metastasen met verzwakte bloedtoevoer en patiënten met lage PSA waarden.

Recentelijk heeft het team van Nagarajah succesvol een radioactieve stof met een langere halfwaardetijd van ongeveer 3 dagen, zirkonium-89, kunnen koppelen aan een PSMA tracer. In een kleine reeks patiëntenstudies, die ze in samenwerking met Duitse centra hebben uitgevoerd, hebben ze al kunnen laten zien dat de tumordetectie significant verbeterd is met het gebruik van zirkonium vergeleken met de huidige standaard radioactieve stoffen gallium en fluor. Gebaseerd op deze data zijn ze nu op grotere schaal een multicenter prospectieve studie aan het plannen om de potentie van zirkonium-PSMA PET/CT te onderzoeken in patiënten met een prostaatkankerrecidief bij lage PSA waardes. De verwachting is dat de diagnostiek hiermee verbeterd kan worden en dat er met deze informatie een betere behandelkeuze gemaakt kan worden. Daarnaast heeft het op een later tijdstip kunnen scannen mogelijk ook voordelen bij de toepassing van radioligand therapie. Het maken van de beelden een aantal dagen na tracer toediening biedt de mogelijkheid, om op basis van de gemaakte beelden, een therapiedosis te kunnen voorspellen. Een dosisvoorspelling kan bij radioligand therapie gebruikt worden om vooraf te selecteren welke patiënten goed op deze therapie zullen reageren of om beter de therapiedosis te bepalen, zodat er niet onnodig veel straling toegediend wordt. Zowel PSMA PET/CT beeldvorming als radioligand therapie kunnen de kwaliteit van leven én zorg verbeteren voor prostaatkankerpatiënten. In de toekomst gaat het onderzoek zich meer richten op de tumor zelf in plaats van behandelingen die invloed hebben op het hele lichaam.

Aan het woord...

097de0ad-b063-4885-86fe-2a9447c5b0d7-108962-default.jpg
‘Geen ander centrum in Europa doet dit, wij zijn de enige. Normaal krijgen patiënten andere medicijnen, zoals chemotherapie of bestraling. Dit geeft veel bijwerkingen omdat de behandeling ook veel gezond weefsel beschadigt. PSMA-therapie pakt de tumor lokaal aan, met veel minder bijwerkingen.’

Prof. dr. James Nagarajah - Radboud UMC

Onderzoeken

Sinds de oprichting van Stichting Kanker Zien, zijn meerdere onderzoeken naar kanker financieel gesteund:

Prostaatkanker

2019 - 2022

Het onderzoek van prof. dr. Jelle Barentsz met de titel ‘Validatie van de gouden standaard van pathologie bij de detectie van 2-3 mm kleine lymfkliermetastasen bij prostaatkanker’.  Als er uitzaaiingen zijn gevonden in het onderste gedeelte van het bekken (het kleine bekken), bestaat de standaardbehandeling uit een operatie en daarna onderzoek door de patholoog. Uit onderzoek blijkt helaas dat er dan nog teveel kleine lymfeklieren met uitzaaiingen over het hoofd worden gezien. Prof dr. Jelle Barentsz wil daarom een betere behandeling door opsporing van deze kleine uitzaaiingen. 

Ook het onder zoek van Dr. ir. Henkjan Huisman, prof. dr. Martin Gotthard, dr. Maarten de Rooij, prof. dr. Jelle Barentsz, prof. dr. Bram van Ginneken met de titel: ‘Het gebruik van AI bij kankeronderzoek’, werd volledig mogelijk gemaakt door een donatie van Stichting Kanker Zien. Prostaatkanker is de meest voorkomende kanker bij mannen. In Nederland krijgen jaarlijks meer dan 10.000 mannen de diagnose prostaatkanker en 2.600 mannen overlijden aan deze ziekte. Maar er is hoop. En die hoop is gevestigd op de technologische vooruitgang. Op kunstmatige intelligentie (AI). Door middel van enorme hoeveelheden data kunnen computers prostaatkanker eerder opsporen. 

Het onderzoek naar ‘Mogelijk uitstel zware hormoon- en chemotherapie bij prostaatkanker’ kon ook op een donatie van Stichting Kanker Zien rekenen. De veelbelovende behandeling met het nieuwe ‘Lutetium-177-PSMA’ is inmiddels uitgebreid onderzocht in uitbehandelde prostaatkankerpatiënten in een wereldwijde studie, waaraan ook het Radboudumc heeft meegedaan. Het Radboudumc heeft daarnaast een kleine studie uitgevoerd in een veel vroeger stadium van prostaatkanker, waarbij met een lage dosering gekeken is of deze therapie in dit vroege stadium van ziekte veilig is. Op basis van de resultaten van deze kleine studie hopen ze grotere vervolgstudie op te kunnen zetten met een hogere dosis. 

Blaaskanker

2019 - 2022

Onderzoek van Dr. Toine van der Heijden, Prof. dr. Bart Kiemeney, Prof. dr. Fred Witjes, Drs. Marloes van der Leest, radioloog en Dr. Gerald Verhaegh met de hoofdvraag: ‘Kunnen we eventuele tumorverspreiding voorkomen door blaaskanker anders te stadiëren?’ Spierinvasieve blaaskanker (MIBC) is een van de weinige soorten kanker waarvoor de prognose al decennia niet is verbeterd. Een totale verwijdering van de urineblaas met voorafgaande chemotherapie is tot nu toe de belangrijkste behandeloptie. Ondanks de totale verwijdering van de blaas zal meer dan 50% van de patiënten binnen 5 jaar aan de ziekte overlijden. Dit suggereert dat bij veel patiënten de ziekte reeds is verspreid op het moment van de blaasverwijdering. Hoogste tijd om een betere aanpak te onderzoeken! 

Borstkanker

2019 - 2022

'Vroeg opsporen van borstkanker door DNA-onderzoek plasma’ is de titel van het onderzoek van  dr. M.J.M. Broeders en mede-onderzoekers: Prof. Dr. J. Martens (Erasmus MC), Dr. S. Wilting (Erasmus MC), Dr. E. Lips (Het Nederlands Kanker Instituut/Antoni van Leeuwenhoek) dat kon starten doordat Stichting Kanker Zien de slotdonatie deed van de lopende crowdfunding. Het uitgangspunt van dit onderzoek is dat bevolkingsonderzoek zeer belangrijk is, maar dat er nog altijd teveel vrouwen zijn met een onopgemerkte tumor. Zo wordt nog niet goed onderzocht wat de individuele kans is voor een vrouw op borstkanker. Erfelijke kenmerken kunnen deze kans bijvoorbeeld aanzienlijk groter maken. De onderzoekers van dit project willen met deze pilotstudie onder andere onderzoek doen naar het DNA van bloedplasma om te kijken of daar sporen van tumoren kunnen worden. 

Donaties

Naam onderzoek
  • Prostaat kanker beeldvorming AI onderzoeksplatform

  • Validatie van de gouden standaard van pathologie bij de detectie van 2-3 mm kleine lymfkliermetastasen bij prostaatkanker

  • Nieuwe therapie stelt belastende hormoon- en chemotherapie mogelijk uit voor patiënten met prostaatkanker

  • Imagingstudie blaaskanker

  • Vroeg opsporen van borstkanker door DNA-onderzoek plasma

  • Prostaatkanker Persoonsgerichte behandeling

  • Radioguided lymph node dissection in oligometastatic prostate cancer patients (DETECT)

  • Baarmoederkanker, AI om risico op uitzaaiingen in lymfe te voorspellen

  • Prostaatkanker, voorspellen optimaal effect van bestralingsboost

Donatie

€ 40.000,00

 

€ 62.420,15

€ 50.000,00

€ 80.000,00

€ 14.777,00

€ 36.243,00

€ 40.249,00

€ 4.520,00

€ 35.480,00

bottom of page